زورخانه و وسایل ورزش های زورخانه ای
ساعت ۱٢:٥٩ ‎ق.ظ روز شنبه ۱ آذر ،۱۳٩۳  کلمات کلیدی:
آماده سازی جهت چاپ

 

زورخانه

زورخانه مکانى است براى نیرومندى و تقویت روحیه ورزشکارى، تواضع و فروتنى و دورى از تکبر. ورزش های زورخانه ای در فضایی سرپوشیده انجام می شدند و ساختمان آن شبیه سرداب ها و عبادتگاه هایى بود که زورخانه ها از دوران باستان از آنجا ظهور پیدا کرده اند با ظهور اسلام و تاکید بر تربیت نظامی پسران موضوع ورزش کردن آنها جدی تر شد و پس از حمله مغول زورخانه ایجاد شد و در قرن هفتم زورخانه ها به شکل امروزی در آمد. بنا به شهادت برخی از منابع، پوریای ولی نخستین زورخانه را پایه گذاشت. درب ورودی زورخانه کوچکتر از درهای معمولی طراحی شده است به نحوى که افراد هنگام ورود با حالت خضوع وارد مى شوند و سقف زورخانه بلند و گنبدى شکل، شبیه معابد و مساجد مى باشد. گود زورخانه که محل اجرای حرکات ورزشى زورخانه اى مى باشد به شکل هشت ضلعى به قطر 10 متر ساخته مى شود که 70 سانتى متر پایین تر از سطح کف سالن زورخانه قرار دارد. به منظور جلوگیرى از صدمات به ورزشکاران، سرتاسر لبه گود از جنس چوب و یا پلاستیک نرم پوشیده شده است. در فضای اطراف گود، سکوهایی برای تماشاچیان و جایگاهى مخصوص برای وسایل و ابزار ورزشی در نظر گرفته شده است. اسباب و آلات ورزش باستانی که اکنون از آنها در زورخانه ها استفاده مى شود عبارتست از سنگ، تخته شنا، میل، کباده.

دعا کردن

از کهن ترین آداب زورخانه دعا کردن است که در پایان ورزش انجام مى گیرد دعا ها با همان جنبه هاى اجتماعى و نقطه نظرها با همان اندک تفاوت در صورت، از روزگار باستان تا بدین دوران بر جاى مانده اند.

سردم؛ جایگاه مرشد

سردم محلی منزه و قابل احترام است که مرشد بتواند با تسلط به فضای گود مقدس رسم تشریفات و آداب تعارف های زورخانه ای را در حق مستمعین داخل و خارج ادا کند. چنین رسم است که سردم را با پرهای طاووس و قو زینت می دهند. چون در روزگاران قدیم این قبیل پرها را جنگجویان و سرداران جنگی به کلاه خودهای خود نصب می کردند. نمای سکوی سردم را از سنگ مرمر و یا چوب گردو می سازند و بر بالای آن غرفه ای برپا می دارند که یک طاق نصرت زینت بخش آن است. جای مرشد در کنار در ورودی و نشیمنگاه او بر سکوی نسبتا مرتفعی است که طاق های هلالی یا مربع شکل دارد که یک یا چند زنگ به آن آویخته اند.

زنگ

زنگ که براى هماهنگى هرچه بیشتر ورزشکاران و مرشد و تعویض چشمه هاى ورزشى بکار مى رود شبیه کاسه و از جنس مس است که از وسط آن میله اى آویزان مى شود که با برخورد آن به دیواره کاسه صدایى زیبا تولید مى شود. مرشد در زمان ورود یک شخص والامقام یا ورزشکار برجسته و پیشکسوت به محیط زورخانه زنگ را به صدا در می آورد و ضربه ای به ضرب خود وارد آورده و اشعارى مناسب و حماسی در مدح میهن دوستى و یا اولیاء اله می سراید.

ضرب

 ضرب یا طبل مرشد شبیه تنبک ولی از جنس سفال است که دهانه بزرگ آن با پوست نازک دباغی شده، پوشانیده شده است و مرشد با نواختن آن با ریتمى مشخص حرکات ورزشى را آهنگین و هماهنگ نموده و نسبت به ایجاد شور و اشتیاق در بین ورزشکاران و تماشاگران مى کوشد.

میاندار

میاندار ورزشکار نخبه ای است که رهبری عملیات ورزش باستانی و هماهنگی با مرشد را برعهده دارد و ورزشکاران داخل گود مکلف به پیروی از ایشان هستند.

میل

میل ابزار ورزشی است از چوب استوانه ای شکل مایل به بدنه مخروط. شکل میل تداعی کننده گرز است و قدمت آن به دوره های کهن می رسد. چون ورزش زورخانه ای از ریاضت های اهل فتوت بود از وسیله ای شبیه میل برای ورزیده ساختن خود استفاده می کردند. این ابزار ورزش که در بدو پیدایش احتمالا شبیه گرز و از چوب و آهن ساخته شده بود برای پرورش بدن و مهارت در گرزکوبی به کار می رفته است. میل های چوبی که اکنون نیز رواج دارد از چوب های سختی مانند نارون و گردو و ارژن و زبان گنجشک ساخته می شود. در تومار افسانه پوریای ولی و گل کشتی میرنجات که هر دو به دوران صفویه باز می گردد؛ از میل زورخانه به شکل امروز نام برده شد. میل داراى وزن هاى مختلفى است و هر میل از 1 تا 15 وزن دارد. میل سنگین در مسابقات جفت 30 کیلوگرم است.

میل بازی

از میل های دیگر کمی کوچک تر و کوتاه تر است و به علت سبکی برای شیرین کاری آن را به بالا پرت می کردند.

میل سبک و سنگین

در گذشته نوعی میل بازی بوده است ولی از چندین سال پیش به نوعی میل که سنگین تر از میل بازی است اطلاق می شود که حرکات شیرین کارى و میل گیرى ساده با آن انجام مى شود. میل سنگین نیز میل هایی بودند که ورزشکار روی شانه ها می گذاشت و با حرکات چرخشی آنها را می گرداند ولى در مسابقات بین المللى امروزى، حرکاتى مانند میل گیرى با میل سبک انجام مى شود.

کباده

یکی دیگر از ابزارهای ورزش باستانی کباده است. کباده شکلی از همان کمان جنگی است. این وسیله را در فرهنگ های فارسی به معنای کمان نرم و سست که مخصوص مشق کمان کشیدن است، ضبط کرده اند. غلامرضا انصافپور به نقل از کتاب مینوی خرد معتقد است از این کمان آمادگی یا کمان مشق برای جنگ با اهریمن استفاده مى شده است. در فرهنگ دهخدا از نوعی کمان مشقی برای قوی شدن کتف کمانداران نام می برند. تصور می رود کباده های اولیه به صورت و هیئت کباده های کنونی نبوده است. اکنون کباده ها را از آهن خالص می سازند و تنه آن حالت فنری ندارد. کباده های زورخانه قرن هاست که به دو شکل است یکی بدنه ای کمانی یا مقوس دارد که آهنین و سنگین است و در مقابل برای حفظ تعادل زهی زنجیری و بلند به دو سر آن آویخته بودند. در زورخانه ها معمولا دو جور کباده وجود داشت یکی سبک برای تازه کارها و دوم سنگین برای ورزشکاران سابقه دار. وزن کباده معمولى 14 کیلوگرم، طول کمان آن 150 و طول زنجیر آن 200 سانتى متر است.

سنگ

وسایلى که در حال حاضر به اسم سنگ در زورخانه متداول است دو قطعه تخته سنگ حجیم به شکل نعل کفش های قدیمی است که در قسمت بالای آن مربع و در پایین منحنی است و در وسط هر یک از سنگ ها سوراخ و دستگیره ای در نظر گرفته شده و در دو طرف دستگیره برای جلوگیری از خراش برداشتن دست ورزشکار قطعات نمد می گذارند. سنگ های زورخانه وزن مشخصی نداشت وزن آن بستگی به اندازه و سلیقه کسی که آن را سفارش داده بود در نظر گرفته می شد. در مسابقات بین المللى وزن سنگ هر یک از سنگ ها 20 کیلو گرم، طول آن 100 و عرض آن 70 و ضخامت سنگ 5 سانتى متر است. سنگ زورخانه به گفته پژوهشگران همان سپر است و ورزشکاران برای قوی کردن بازو ها از آن استفاده می کردند. در عراق به سنگ «باب خیبر» می گویند تا یاد حضرت علی در شکستن در قلعه خیبر را گرامی بدارند.

تخته شنا

یکی دیگر از ورزش هایی که در زورخانه برگزار می شود ورزش شنا است. مرشد پس از خواندن سرنوازی ضربه ای به زنگ می زند و طبل را با یک ضرب متوالی به صدا در می آورد. ورزشکاران تخته های شنا را مقابل خود قرار داده و با هر دو دست روی تخته شنا قرار می گیرند و با سرهای برافراشته به تقلید از میاندار حرکاتی را انجام می دهند. تخته شنا (شنو) تخته ای است پایه دار که طولش به اندازه 70 سانتی متر و پهنای آن 8 سانتی متر است که دو پایه کوتاه به ارتفاع 5 سانتى متر در زیر، آن را از زمین بالا نگه می دارد. تخته شنا از وسایل اصلی ورزش زورخانه نیست، کما این که بدون آن نیز می توان با گذاشتن کف دست ها به روی زمین شنوهای چهار گانه را انجام داد.

پوشاک مرشد

در گذشته لنگی روی شانه ها می انداختند اما امروزه غالباً با پیراهن ورزشی، جلیقه باستانى و شلوار بلند چرمی یا مخملی روی سردم می نشینند.

شلوار باستانى (نطعى)

در گذشته شلوار، لنگی بوده بر روی پیژامه می بستند و نطعی شلوارى است تا سر زانو و از جنس پارچه ضخیم که بر روى آن توسط نوارهاى رنگى یا سفید بته جقه نقش مى بندند و دورکمر و زانو ها از جنس چرم است.

استاندارد وزن و ابعاد وسایل ورزشی زورخانه

 
حفاظت از زورخانه ها
ساعت ۱٢:٤٧ ‎ق.ظ روز شنبه ۱ آذر ،۱۳٩۳  کلمات کلیدی:
حفاظت از زورخانه ها

حفاظت از زورخانه ها
ورزش زورخانه، میراث کهن ایرانیان است آن را باید زنده نگه داشت. زورخانه جای نیکان ، پاکان و مکتب فتوت و جوانمردی است. این ورزش در دوره هایی از تاریخ ایران زمین نظیر عصر سلطه مغولان درحفظ فرهنگ و رسوم مردم و ... نقش مهمی داشت. زورخانه در تهییج جوانان و ایجاد آمادگی در جنگ و حفظ سلامت مردان اهمیت فراوان داشت. طبل زورخانه ضرباهنگ رزم است. حرکات ورزش در زورخانه؛ سنگ گرفتن:  تخته: میل: کباده: برای ایجاد آمادگی در کاربرد وسایل جنگی مانند سپر، گرز و کمان و ...است. در گذشته کهنه سوار یا مرشد به آموزش جوانان می پرداختند. مدعیان و پهلوانان در گود زورخانه به مبارزه دست می زدند. در زمان قاجاریه و بخصوص سلطنت ناصرالدین شاه پهلوان پایتخت و پهلوان دربار در گود زورخانه معین می شد و بازوبند پهلوانی را از شاه دریافت می کرد. زورخانه تاسی از، خلق و خوی مردانگی و جوانمردی پهلوانان را در ورزشکاران برمی انگیخت. پهلوانان را با زنگ بلند و صفای قدم پهلوان گفتن داخل می کردند. هنگام ورود به گود هم باز مرشد نقش اساسی را داشت که هر فرد را مطابق با شان و مرتبه وارد می کرد.
مراسم ارزشی از قبیل گل ریزان و ... در زورخانه انجام می گردید (نمونه این مراسم جمع آوری کمک توسط جهان پهلوان تختی در جریان زلزله بوئین زهرا در قزوین است . ) 
احترام به سادات و رعایت ادب نسبت به پیشکسوت و بزرگتر از مهمترین آداب زورخانه است به نحوی که در درون گود زورخانه، جایگاه هر کس بسته به سن و سابقه در درون گود معین بود.
زنگ در زورخانه مانند این بود که فرمانده پادگان آمد، صاحب زنگ کسی بود که پهلوان باشد. وقتی مرشد زنگ را می زند باید اگر در حال شنا و ... باشند بلند شوند به ایستند و برای ادامه ورزش رخصت بگیرند و ....که متاسفانه چندان رعایت نمی شود. الان برای همه زنگ می زنند و وقتی زنگ هم نواخته می شود  هر که در حال انجام کار خودش است. اتفاق خاصی نمی افتد.
زورخانه آداب خاصی دارد. گو این که در رویارویی سنت و مدرنیته بسیاری از متعلقات کهن این سرزمین از جمله رسم و آیین زورخانه رنگ باخته است اما باید کوشید تا این ورزش کهن ایران زمین حفظ گردد.
شماری از زورخانه های تهران:
تا پایان قرن سیزدهم در تهران 38 زورخانه، در اصفهان 16 زورخانه، در یزد 19 زورخانه، در کاشان 11 زورخانه و در قم 5 زورخانه وجود داشت.از جمله زورخانه های قدیمی تهران می توان به زورخانه بازارچه کالعباسعلی، زورخانه سقاخانه نوروزخان، زورخانه کوچه حمام، زورخانه درخونگاه، زورخانه سرتخت بربری ها، زورخانه سقاخانه آینه، زورخانه تکیه زرگرها، زورخانه ملی ابراهیم چراغ، زورخانه نیاوران، زورخانه ملک التجار، زورخانه سرچشمه، زورخانه دزاشیب، زورخانه گورارباب، زورخانه شاهزاده سیف الملک، زورخانه خانواده مرتضوی و زورخانه محله مسجد حوض اشاره کرد.
دیگر زورخانه ها؛ زورخانه شیرافکن در منطقه 10 ، زورخانه شهید مهدی اژدری در جماران، زورخانه اصغر شاطر در انبار گندم (نزدیک به میدان شوش)، زورخانه رضا کاشفی در بازارچه سعادت (نزدیک به باغ فردوس) و زورخانه‌هایی در محله‌های پاچنار و نظام آباد .
حمام دولاب از قدیمی ترین حمام های تهران  است که در حال حاضر به عنوان زورخانه دولاب از آن استفاده می شود
زورخانه ی پهلوان پور در منطقه  11 ، زورخانه شهدای فرحزاد، زورخانه شجاعت، زورخانه کوچه غریبان، زورخانه گودرز واقع در محل جی و بریانک- خیابان حسام السلطنه قدیم و خیابان حسام الدین فعلی و زورخانه نیروی شادی واقع در خیابان مولوی بین میدان مولوی و میدان محمدی ( میدان اعدام ) به مدیریت مرحوم آقارضا کاشفی که هم اکنون زورخانه به وسیله فرزندش که از مرشدین خوب می باشد اداره می گردد . زورخانه سیدقراب واقع در بیستم نجف آباد و زورخانه عارف در خیابان آهنگ و زورخانه گردان در خیابان خانی آباد و زورخانه انبار گندم به مرشدی محمود کرمانشاهی و زورخانه بهرام واقع در میدان دروازه غار تهران به مدیریت مرحوم حسن نجفی دایر شد (در سال 42) و مرشد آقای کاوه از شهرری ضرب می گرفت . در زورخانه علی تک تک واقع در خیابان ری و زورخانه نور واقع در خیابان نظام آباد به مدیریت مرحوم علی نور، زورخانه های جم، پهلوان پور، طلاچی، ذوالفقار، تختی، طالقانی نیرویزدان، ۱۷ شهریور، چمران و ...
باشگاه امیرکبیر در خیابان چراغ برق خیابان سرچشمه (مرشد ؛محمد دختی). باشگاه 25 شهریور واقع در میدان امام حسین - چهارراه صفا (مدیریت ؛ سید محمدعلی نکوگر، مرشد؛ جعفر توسلی و مرشد طوسی ). زورخانه بازارچه سبزه میدان(محمود نامجو آن جا ورزش می کرد)
برخی از مرشدین زورخانه های تهران:
 مرحوم مرشد جعفر شیرخدا ، مرشد کره ای در باشگاه مؤسسه دخانیات ایران، مرشد حاج جعفر توسلی معروف به مرشد طوسی در باشگاه سیلوی تهران ،مرشد حاج کاظم جباری در باشگاه بانک ملی و کوچه غریبان تهران ،مرشد سیداکبر شیرازی ،مرشد محمود کرمانشاهی ، مرشد رهبر، مرشد محمود و احمد جذاب و...
 تعدادی از پهلوانان :
پهلوان سید علی حق شناس، حاج محمد یزدی کوچک، پهلوان محمد عبدل معروف به  یزدی کوچک از پهلوانان سرشناس دوره قاجار بود، پهلوان شعبان سیاه قمی، پهلوان اکبر پامناری به عنوان پهلوان اولی پایتخت دست یافت.
  ابراهیم یزدی بزرگ و پس از وی، حاج سید حسن رزاز، حاج محمد صادق بلور فروش، آقا سید محمد علی مسجد حوضی و … پهلوان غلامرضا قلعه نوعی اراکی
«...اصغر شیر خدا مدیر باشگاه باستانی می گوید: تاکنون ۱۶ زورخانه به دلیل این که حمایتی از آن ها نشده، بسته شده است. زورخانه هایی که می توانستند در صورت حمایت به کار خود ادامه دهند و این رشته باستانی را زنده نگه دارند.
زورخانه های جم، پهلوان پور، طلاچی، ذوالفقار، تختی، طالقانی نیرویزدان، ۱۷ شهریور، چمران و فرحزاد و ... هنوز باز است ولی نمی توانند امورات خود را بگذرانند. اوهمراه برادرش «جعفر شیر خدا» علاوه بر این که زورخانه ای داشتند، می نواختند و مرشدی می کردند
: هزینه نگهداری زورخانه بسیار بالا است و هزینه های پرداختی ورزشکاران این هزینه ها را تأمین نمی کند. او می گوید: «هزینه ها را اگر حساب کنیم باید دست کم ماهی ۳۰۰ هزار تومان هزینه کنیم که امکان ادامه این وضع وجود ندارد.»
به رئیس سازمان تربیت بدنی می گوید: «ما از ایشان تقاضا داریم با پرداخت حقوقی ثابت به صاحبان زورخانه ها و بیمه کردن آنها، آنها را حمایت کنند تا ما انجام این ورزش را رایگان اعلام کنیم و جوانان بیایند در این ورزش با خیالی آسوده و بدون پرداخت پولی، آن را انجام دهند. اصغر شیر خدا و دیگر صاحبان زورخانه ها در این ورزش آلوده شده اند و به قول خودشان کار دیگری از دستشان بر نمی آید.
طبق مصوبه مجلس امکان تغییر کاربری زورخانه ها وجود ندارد» /روزنامه ایران
در مقابل ورزش های  درآمد زایی چون فوتبال باید از زورخانه داران حمایت کرد و طرحی اندیشید تا این ورزش باستانی به حیات خود ادامه دهد گواین که خدا پیغمبری در این سال ها اقدامات خوبی(این ورزش را به کشورهایی چون عراق، افغانستان، تاجیکستان لیتوانی ترکیه ، بلاروس و حتی آلمان و .... برده اند.) در این زمینه انجام شده است اما باز هم این ورزشکاران یاری دلسوختگان این ورزش را می طلبند.
یکی از مسئولان اعلام داشت: ... در 5 سال اخیر اجازه تخریب حتی یک زورخانه را نداده ایم و تعداد زورخانه های کشور، اکنون به 530 زورخانه رسیده است. ... و دعوت از روسای جمهور چند کشور دیگر به تهران به ثبت جهانی رسید و ...


 
فدراسیون بین المللی زورحانه ای
ساعت ۱۱:٤۱ ‎ق.ظ روز چهارشنبه ٢۸ آبان ،۱۳٩۳  کلمات کلیدی:

یزدانی‌خرم هم با مهر علیزاده کنار نیامد

 
روزنامه ایران ورزشی / 14 آبان 93 / صفحه 5
ادامه رفت‌و‌آمدها در فدراسیون بین‌المللی زورخانه‌ای
یزدانی‌خرم هم با مهر علیزاده کنار نیامد

ناصر انصافی‌مقدم
دامنه اختلاف نظر و مشکلات و شرایط ناهمگون در فدراسیون بین‌المللی ورزش زورخانه‌ای آنقدر بالا است که محمدرضا یزدانی‌خرم (گزینه محسن مهرعلیزاده، رییس این فدراسیون) برای جانشینی امیر حسینی، دبیرکل برکنار شده هم حاضر به همکاری با مهرعلیزاده نشد و عطای کار را به لقای آن بخشید.  پس از آنکه اختلاف نظر شدید و ریشه دار و چندین ساله دو فدراسیون ملی و بین‌المللی ورزش پهلوانی و زورخانه‌ای دو سال پیش با گماردن «محمدرضا طالقانی» به‌عنوان سرپرست موقت فدراسیون ملی ورزش زورخانه‌ای فروکش کرده بود، اواخر سال گذشته دود این اختلافات، در داخل فدراسیون بین‌المللی ورزش زورخانه‌ای بلند شد و محسن مهرعلیزاده و امیر حسینی، رییس و دبیرکل این فدراسیون، پس از سال‌ها همکاری بسیار نزدیک و صمیمانه در کنار یکدیگر حسابی از شرمندگی و خجالت هم درآمدند!
رییس و دبیرکل فدراسیون بین‌المللی ورزش زورخانه‌ای (که چگونگی و نحوه تشکیل و تاسیس این نهاد بین‌المللی هم در جای خود جای شبهه و سوال دارد و بحث و بررسی موضوع آن به آینده و در شماره‌های بعدی روزنامه ایران ورزشی موکول خواهد شد)، وقتی به اتفاق و با اتحاد هم موفق شدند رضایت مسوولان پیشین وزارت ورزش و جوانان را برای برکناری «علیرضا صفارزاده» رییس سابق فدراسیون ملی ورزش زورخانه‌ای جلب کنند، اواخر سال گذشته به نقطه‌ای رسیدند که دیگر نتوانستند همدیگر را تحمل کنند!
اواخر سال گذشته بود که محسن مهرعلیزاده طی نامه‌ای، امیر حسینی را پس از 12 سال همکاری، از سمت دبیرکلی معلق کرد که این مساله در ابتدا چندان رسانه‌ای نشد و سعی شد قضیه خاموش و به اصطلاح «سکرت» باقی بماند اما وقتی که امیر حسینی بیکار ننشست و به قصد اعاده حیثیت خود برآمد و بعضی پشت پرده‌های فدراسیون مهرعلیزاده را روی آب ریخت، آن وقت کار بیخ پیدا کرد و همه چیز برملا شد.
به طوری که امیر حسینی - که همچنان خود را دبیرکل فدراسیون بین‌المللی ورزش زورخانه‌ای می‌داند و به قول معروف به هیچ صراطی مستقیم نیست - یک تنه برای اثبات خود و همچنین بین‌المللی کردن ورزش زورخانه‌ای کار و تلاش می‌کند!
او اصلا حرف محسن مهرعلیزاده را قبول ندارد و برای حرف، نامه و حکم عزل خود هم هیچ ارزشی قایل نیست. مهرعلیزاده در نامه عزل خود اعلام کرده بود که مجمع فدراسیون بین‌المللی ورزش زورخانه‌ای، تکلیف دبیرکل خود را مشخص خواهد کرد.
در آن نامه، مهرعلیزاده علت تصمیم خود را اهمال در انجام وظایف محوله، به کارگیری فرزند و خویشاوندان و خانوادگی کردن فدراسیون بین‌المللی ورزش زورخانه‌ای، اطلاع‌رسانی نادرست و ارائه آمار غلط از اوضاع فدراسیون، پیگیری نکردن بودجه فدراسیون و تلاش برای سست کردن ارکان آن در فضای بین‌المللی از سوی امیر حسینی اعلام کرده است.
ادعاهایی که امیر حسینی در واکنش به آن با تاکید بر این مطلب که مهرعلیزاده به لحاظ حقوقی قدرت تعلیق او را ندارد، ادامه داده که دلیل اصلی توفیق فدراسیون بین‌المللی ورزش زورخانه‌ای تا سال 92 و قبل از برکناری او، وجود نیروی انسانی متعهد و دلسوز و یک مجموعه عملیاتی جوان، چابک و کارآمد بود که با حضور افراد ناآشنا و مغرض وابسته به رییس فدراسیون (محسن مهرعلیزاده) این وحدت از بین رفت!
حسینی در ادامه اشاره کرده بود، محقق نشدن تقویم برنامه‌های مصوب سال 2012 و 2013 به روشنی موید این نکته است...
و اما محسن مهرعلیزاده پس از کنار گذاشتن امیر حسینی، به سراغ محمدرضا یزدانی‌خرم از مدیران باسابقه ورزش کشور در 30 سال گذشته و رییس سابق فدراسیون‌های والیبال و کشتی رفت و او را مجاب ساخت که در ابتدا به‌عنوان مدیر اجرایی با فدراسیون بین‌المللی ورزش زورخانه‌ای همکاری کند. وقتی پای یزدانی خرم به این فدراسیون باز شد، حکم جانشینی وی به جای امیر حسینی و سرپرست دبیرکلی فدراسیون بین‌المللی ورزش زورخانه‌ای در دستور کار مهرعلیزاده قرار گرفت.  یزدانی خرم هم که از کم و کیف و اختلافات دامنه‌دار و ریشه‌ای دو فدراسیون ملی و بین‌المللی ورزش زورخانه‌ای در سال‌های گذشته به خوبی آگاهی داشت، با وقوف کامل به اختلاف اخیر بین مهرعلیزاده و حسینی حاضر به همکاری با مهرعلیزاده شد که با وجود سیاستمداری و تجربه بالایش، این تصمیم برای همه جای تعجب داشت!
اما این روزها خبرهای تازه‌ای درباره این همکاری شنیده می‌شود. یزدانی خرم که به اشتباه خود پی برده بود، پس از مدتی دیگر به فدراسیون بین‌المللی زورخانه‌ای نرفته و به صورت غیررسمی همکاری خود را با این فدراسیون قطع کرده بدون آنکه رسانه‌های گروهی از این موضوع اطلاع پیدا کنند.
در هر صورت و در حال حاضر، پست دبیرکلی فدراسیون بین‌المللی ورزش زورخانه‌ای خالی مانده اگرچه امیر حسینی، دبیرکل عزل شده این فدراسیون همچنان خود را دبیرکل می‌داند و می‌گوید که حکم دبیرکلی خود را از محسن مهرعلیزاده نگرفته که بخواهد او را عزل کند.


 
 
ساعت ۱۱:٢٤ ‎ق.ظ روز چهارشنبه ٢۸ آبان ،۱۳٩۳  کلمات کلیدی:

الحمدلله الذی جعلنا من المتمسکین بولایه امیرالمومنین و الائمه علیهم السلام

حمد و سپاس خداوندی را سزاست که ما را به شاهراه هدایت رهبری فرمود و درود بی انتها به روان پاک بزرگترین شخصیت عالم امکان حضرت محمد ابن عبدالله (ص) و بقیه الله الاعظم ارواحنا له الفدا و درود بسیار به حضرت روح الله بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران و ارواح پاک شهیدان و سلام بر رهبر عظیم الشان جمهوری اسلامی ایران حضرت آیت الله خامنه ای.

رخصت از مولاست و سپس از دلاور مردان و سینه چاکان آن پهلوان پهلوانان و آن نگین عالم امکان امیر مومنان (ع).

همانگونه که مستحضر هستید سابقه ورزش باستانی و پهلوانی در این کشور به سالها قبل از اسلام باز می گردد و تنها سنتی که از دیرباز تا به امروز همواره قداست خویش را حفظ نموده و حامل پیام ها و مضامین اخلاقی و عرفانی بوده است همین ورزش پهلوانی است و در دامان خود نیز بزرگانی را پرورانیده که الگوی انسان های شریف لقب گرفته اند چه بسیار از این انسانها که در راه اعتلای نام کشورشان ایران رنج ها و مرارت های بی حدی را تحمل نموده اند تا نام ایران پرآوازه بماند. نام آورانی چون پوریای ولی،عبدالرزاق بیهقی، حاج سیدحسن رزاز، حاج محمدصادق بلور فروش، غلامرضا تختی که هرکدام در سطح بین الملل علاوه بر کسب پیروزی های متوالی با ارائه منش پهلوانی برگی زرین بر افتخارات ایرانیان در صحنه روزگار ترسیم نموده اند و پهلوانان خردسال انقلاب همچون برادران طوقانی که علاوه بر کسب افتخارات ورزشی در جبهه های حق علیه باطل دعوت حق را لبیک گفته و به درجه رفیع شهادت نائل آمدند که همچون دیگر شهدا یادشان گرامی باد.

فرهنگ ورزش پهلوانی که علاوه بر مدار جوانمردی و شجاعت و سخاوت جوانان این مرز و بوم را به قله رفیع ولایت منتهی می سازد و محاسن آن بر کسی پوشیده نیست که در این مقال نمی گنجد.

خدایا چنان کن سرانجام کار              توخوشنود باشی و ما رستگار

 
 

 
زورحانه دولاب تهران
ساعت ۱۱:۱٦ ‎ق.ظ روز چهارشنبه ٢۸ آبان ،۱۳٩۳  کلمات کلیدی:
 

 

ورزش زورخانه‌ای یا ورزش باستانی نام مجموعه حرکات ورزشی با اسباب و بی اسباب و آداب و رسوم مربوط به آن‌هاست که در محدوده تاریخی و فرهنگی ایران از گذشته‌های دور رواج داشته‌است.

ورزش‌های زورخانه‌ای نام دیگر آئین پهلوانی و از ورزش‌های سنتی و بنام ایرانیان است. جایی که در آن به ورزش باستانی می‌پردازند زورخانه نام دارد.

ورزش باستانی در تاریخ ۲۶ آبان ۱۳۸۹ در فهرست میراث معنوی یونسکو از سوی ایران به ثبت رسید.

ورزش و انجام حرکات پهلوانی جز فعالیتهای اصلی روزمره ایرانیان در دوران باستان بوده ‌است. جامعه آن زمان ارزش خاصی برای ورزشکارانی قائل می‌شد که برای قدرت بدنی و شجاعت روحی که دراختیار داشتند، شکرگزار بوده‌اند. بر پایهٔ تاریخ، زورخانه در حدود هفتصد سال پیش (قرن ۷ خورشیدی) به وسیلهٔ محمود معروف به پوریای ولی که ظاهراً از مردم خوارزم بوده و گویا در سال ۷۷۲ هـ .ق. درگذشته‌؛ به صورت امروزی بازسازماندهی شده است. با این حال بر پایهٔ رفتار و منش تاریخی و اسطوره‌های ایران زورخانه می‌تواند حداقل در ایران تاریخی بسیار کهن‌تر داشته باشد. چرا که مردم ایران که از ابتدای تاریخ خود به پهلوانی و کشتی گیری و آمادگی جسمانی نیاز مبرم داشته‌اند تا به دستور زرتشت پیغمبر باستانی‌ ایران، خود را برای یاری «اهورا مزدا» در چالش با «اهریمن» نیرومند سازند. به همین روست که هماره ضعف و زبونی را مذموم شمرده‌اند.

در اوستا، نامه مینوی آئین زرتشت چنین آمده‌است:

«پهلوانی مردانه را میستائیم که بمردان گشایش دهد، که بهوش گشایش دهد، که تندتر از تند و دلیرتر از دلیر است که بسان بهره‌ای ایزدی به مرد رسد و مردان را در گرفتاری رهائی بخشد.»

جایگاه زورخانه پس از اسلام، در زنده‌کردن نهضت‌های اسلامی و ستیز با بیگانگان و نیز رستاخیز زبان فارسی و فرهنگ و آیین افتادگی و برادری که از عهد باستان در ایران رواج داشته‌است،  اهمیتی ویژه دارد.

آداب ورزش باستانی

ورزش زورخانه‌ای آداب و سنتی خاص دارد. آداب و سننی که با تأسی از پهلوانان و دلاوران افسانه‌ای، خُلق و خوی مردانگی و مروت و جوانمردی را در ورزشکاران بر می‌انگیزد یا نیرو می‌بخشد. این خصائل نیکو در قالب اشعار و داستان‌هایی به صورت آهنگین و به همراهی «ضرب زورخانه» که مهم‌ترین ساز این نوع موسیقی است، برای برانگیختن ورزشکاران در هنگام ورزش از سوی «مرشد» خوانده می‌شود. ورزشکاران هماهنگ با موسیقی مرشد جست و خیر می‌کنند و حرکات زیبای گروهی یا فردی به نمایش می‌گذارند.

زورخانه دولاب تهران

زورخانه دولاب تهران یکی از قدیمی‌ترین و ماندگارترین زورخانه‌های شهر تهران است. محلی که جوانان دولاب در آن با ورزش باستانی، علاوه بر تندرستی، ایمان به خدا، عشق به اهلبیت معصومین ـ علیهم السلام ـ و احترام به بزرگان و پیشکسوتان را می‌آموزند و به نسل‌های بعد آموزش می‌دهند.

در ذیل تصاویر زیبایی از ورزش پهلوانان و پیشکسوتان دولاب که پهلوانی و اخلاق را توأم با یکدیگر آموخته‌اند، حضورتان تقدیم می‌کنیم و منتظر نظرات شما هستیم.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

عکس‌های زیر از تصاویر نصب شده روی دیوار زورخانه تصویربرداری شده‌اند.

 

 

 


 
زورحانه پوریا
ساعت ۱۱:۱٠ ‎ق.ظ روز چهارشنبه ٢۸ آبان ،۱۳٩۳  کلمات کلیدی:


به بهانه ششصدوهشتادمین سال تولد پوریای ولی: زورخانه، محلی برای تمرین جنگ


    ایمان پاک نهاد:ته کوچه «حمام خورشید»، در محله قدیمی سه راه سلسبیل، در کوتاه بی کوبه ای است که روی تابلوی کهنه و کوچک بالایش «زورخانه پوریا» نوشته شده است.
    
    «تاسیس; 1314»
    
    این زورخانه موقع تاسیس خارج از تهران و وسط بیابان قرار داشته است. حاج جواد شاه محمدی، 16، 17 ساله بوده که این زورخانه را تاسیس کرده است. علیرضا شاه محمدی، پسر حاج جواد که حالامدیر این زورخانه است چیز زیادی از تاسیس این زورخانه یادش نمی آید: «من که آن موقع به دنیا نیامده بودم اما از پدرم شنیده ام که تهران به چند خیابان محدود می شد; چهارراه حسن آباد، سنگلج، خیابان ری، چاله میدان و ...»
    
    یک نوجوان 16، 17 ساله می توانست زورخانه تاسیس کند؟»
    
    «در قدیم رسم بر این بود که ورزشکاری که وارد گود می شود هم از نظر دینی کامل باشد و هم از نظر بدنی آماده. اما چون پدرم این شرایط را نداشت، نمی توانست داخل شهر زورخانه تاسیس کند و از فرط علاقه این زورخانه را خارج از محدوده شهری تهران تاسیس کرد.»
    
    شاه محمدی ضرب المثلی را هم چاشنی حرف هایش می کند: «به اصطلاح باید شانه در ریش یک نفر می رفت تا این اقدام را بکند یعنی باید ریش درآورده باشد.»
    
    ساختمان قدیمی زورخانه پوریای ولی را اگر از بیرون نگاه کنی، شاید ارتفاعش به سه متر هم نرسد. وارد زورخانه که می شوی اولین چیزی که جلب توجه می کند عکس های قاب شده پهلوان های قدیمی زورخانه ها مثل تختی است که دور تا دور این ساختمان مربع شکل نصب شده اند. بیش تر عکس ها سیاه و سفید هستند.
    
    زورخانه های قدیمی تر از پوریا هم وجود داشته اند اما هر یک به علتی تعطیل شده اند و این زورخانه به عنوان قدیمی ترین زورخانه تهران دایر است و فعالیت می کند.
    
    قدمت این زورخانه از دیوارهای نم دار و گاه ترک خورده داخلش، پیداست.
    
    «سردم» یا جایگاه مرشد، سمت راست در ورودی و کمی بالاتر از سطح زمین (حدود یک متر) قرار دارد.
    
    «مرشد باید به گود تسلط داشته باشد.» این را مدیر زورخانه می گوید و با انگشت اشاره دست چپش گود را نشان می دهد که در فاصله ای نزدیک به سردم و درست روبه روی آن قرار دارد. او تاکید می کند که سردم باید روبه قبله باشد.»
    
    اما چرا زورخانه ها پایین تر از سطح زمین بنا شده اند؟
    
    فلسفه اصلی اش این بود که در قدیم از زورخانه ها برای تمرین جنگ استفاده می شد. چون این کار را پنهانی انجام می دادند، زورخانه ها را چند متر زیرزمین می ساختند.»
    
    قسمت بالای گود زورخانه، عمیق تر از دیگر نقاط سقف است. شاه محمدی دلیل این اختلاف ارتفاع را مسایل تنفسی عنوان می کند: «سال ها قبل، پیش از این که ورزش و مراقبت های پزشکی در کنار هم باشند، زورخانه مسایل پزشکی را رعایت می کرد. هوای تمیز و خنک همیشه پایین تر از هوای گرم قرار می گیرد.»
    
    میان ورزشکارانی که به زورخانه می آیند یک نفر به عنوان میاندار انتخاب می شود و هم اوست که به نمایندگی از طرف دیگر ورزشکارها با مرشد حرف می زند. در زورخانه همه چیز با اجازه مرشد صورت می گیرد.
    
    مرشد است که به ورزشکارها امتیاز می دهد و به عنوان مدیر و تنظیم کننده گود عمل می کند.
    
    هر ورزشکاری که وارد زورخانه می شود «سلام» بلندی می گوید و اگر امتیازی داشته باشد به او اعطا می شود. از «منکر علی» تا «زنگ مرشد».
    
    با چای پذیرایی می شود، وضو می گیرد و ممکن است برای گرم شدن «سنگ» بگیرد بعد وارد گود می شود.
    
    ورزشکارها، داخل گودی که قطرش حدود سه تا چهار متر است وارد می شوند. میاندار وسط می ایستد و شش نفر بعدی دور او می ایستند. «چرخ اول، میل اول، شنا، نرمش، میل دوم، پای اول، چرخ دوم، پای دوم، دعا و کباده»، ترتیب مراحلی است که هر ورزشکار داخل گود انجام می دهد. شاه محمدی این را می گوید و در برابر سوالی مبنی بر «چگونگی خداحافظی ورزشکارها برای خروج» اضافه می کند: «سیدها اول، پیشکسوت ها دوم و کوچک ترها در مراحل بعدی با اجازه مرشد خارج می شوند.»
    
    ورزشکاران داخل گود، خلاف تصور، جوان هستند; فقط میاندار مسن به نظر می رسد. لباسی که پوشیده اند ساده است و دو عدد لنگ به دور کمر پیچیده اند. هر چند دقیقه یکبار صدای صلوات به گوش می رسد تا به گفته شاه محمدی این شعار از بین نرود و مودت و یگانگی اش حفظ شود.
    
    پیش از مرشد، میاندار آوازی را شروع می کند تا مرشد ضرب خود را به وسیله بخاری ای که جلوی پاهایش گذاشته شده، گرم و آماده کند: «الهی به مستان میخانه ات...»
    
    ضرب مرشد آماده شده و همه آماده اند تا ورزش را البته با اجازه مرشد شروع کنند.
    
    هزینه های زورخانه پوریای ولی با «همت عالی» تامین می شود. ورزشکارها هر کدام مبلغی روی میز می گذارند تا هزینه 150 هزارتومانی این زورخانه را تامین کنند. نصف دخل روزانه زورخانه به مرشد اعطا می شود.
    
    سوال آخر را از شاه محمدی می پرسم: «با وجود این هزینه ها و عدم سوددهی زورخانه چرا این شغل را ادامه می دهید؟»
    
    «دیگر با این شغل عجین شده ام.»
    
    تقریبا پاسخ همه سوال هایم را گرفته ام. از مرشد اجازه می گیرم تا خارج شوم. او هم ضرب زنان با حرکت سر اجازه خروج می دهد.
    
    «کوتاه است در پس آن به که فروتن باشی» سرم را خم می کنم و خارج می شوم.
    
    
    
    
    
    
    
    


 روزنامه سرمایه، شماره 512 به تاریخ 1/5/86، صفحه 28 (صفحه آخر)


 
چهارمین سالگرد ثبت زورخانه در یونیسکو
ساعت ۱٠:٥٦ ‎ب.ظ روز پنجشنبه ٢٢ آبان ،۱۳٩۳  کلمات کلیدی:

 

در چهارمین سالگرد ثبت در یونسکو

'آیین­های پهلوانی و زورخانه­ای' بین­المللی خواهد شد

 'نشست تخصصی چگونگی بین­المللی کردن آیین های پهلوانی و زورخانه ای ایران' برگزار خواهد شد.

به گزارش روابط عمومی فدراسیون پهلوانی و زورخانه ای به نقل از روابط عمومی بنیاد فردوسی، این نشست با همت بنیاد فردوسی و همکاری فدراسیون پهلوانی و زورخانه­ای ایران به میزبانی کتابخانه و موزه ملی ملک در تاریخ 25 آبان ماه از ساعت 14 برگزار می­شود.

شایان ذکر است: این نشست در تالار کتابخانه و موزه ملی ملک با حضور کارشناسان، خبرگان و مدیران حوزه های فرهنگی و ورزشی کشور و برخی از مقام های ارشد یونسکو و کشورهای خارجی در چهارمین سالگرد ثبت جهانی آیین­های پهلوانی و زورخانه­ای ایران در فهرست میراث معنوی یونسکو برگزار می شود.

گفتنی است: آیین­های پهلوانی و زورخانه­ای به کوشش فدراسیون پهلوانی و زورخانه­ای ایران در تاریخ 25 آبان  1389 برابر با 16 نوامبر 2010 در فهرست میراث معنوی یونسکو به ثبت جهانی رسیده است.

خاطر نشان می­شود: علاقمندان می­توانند برای شرکت در نشست یاد شده به نشانی تهران، میدان امام خمینی (ره)، ابتدای خیابان امام خمینی (ره)، خیابان ملل متحد، کنار وزارت امور خارجه، موزه ملی ملک حضور به هم رسانند.

 

 


 
پهلوانان صاحب بازوبند پهلوانی
ساعت ٧:٤٥ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ٢٠ آبان ،۱۳٩۳  کلمات کلیدی:
 

پهلوانان صاحب بازوبند پهلوانی

 

 

http://fipz.ir/ht/uploaddir/1308053626145876532.jpg

 


 
← صفحه بعد